De Brederodeweg naar de gemeenteraadsverkiezingen (deel 1)

Inmiddels heeft de gemeenteraad in Eindhoven de helft van haar zittingsperiode achter de rug en over 2 jaar zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Voordat het zover is hebben we al aardig kunnen oefenen met het in kleuren van een vakje op het stemformulier. In de aankomende serie artikelen, aangeboden door de Brede Beweging LinksOm, wordt de ‘Brederodeweg’ besproken naar de gemeenteraadsverkiezingen die op 21 maart 2018 worden gehouden. Het stempotlood, het stemformulier en de keuzemogelijkheden spelen in dit eerste deel gezamenlijk de hoofdrol.

Er zullen tot aan de eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen nog minimaal 2 mogelijkheden zijn om het rode potlood ter hand te nemen en daarmee gebruik te maken van het stemrecht. Natuurlijk is het ten allen tijde mogelijk om thuis de kleurdoos uit de kast te halen en daarmee alvast te oefenen om binnen de lijntjes te tekenen, maar daar zal de huidige premier Rutte zeker niet van wakker liggen. Zodra het kleuren gebeurd in een stemhokje, waar ook een stembus in de buurt staat, dan is het echt menens en worden bepaalde politici en partijen aardig zenuwachtig.

Sinds 1922 is het zwarte potlood ingeruild voor een rode uitvoering, dit nadat er een stemming was geweest, waarbij de sociaaldemocraten de kleur rood voorstelden en de liberalen oranje. Het toenmalige argument daarvoor is dat de rode kleur moeilijk uitwisbaar zou zijn en ook helder, waardoor het tellen van de stemmen gemakkelijker zou gaan.

Inmiddels zijn we nagenoeg een eeuw verder, stemmen we nog steeds met een potlood en heeft de ontwikkeling van het houten omhulsel gevuld met grafiet en klei niet stil gestaan. Je hebt ze niet alleen in allerlei hardheden, duizenden kleuren en de nodige diktes, maar er zijn ook aardig wat uitvoeringsvormen met uiteenlopende namen zoals: het timmermanspotlood, paringspotlood, vulpotlood, aquarelpotlood en natuurlijk het stempotlood. Het scala aan potloden is zodanig groot, dat het misschien tijd is om een onderzoek te starten naar mogelijkheden om wat meer kleuren te gebruiken op het stemformulier? Uiteindelijk gaat het om het ingekleurde vakje en niet de gebruikte kleur.

Zoals gezegd kunnen wij als burger de komende jaren het rode stempotlood weer gaan vasthouden en een keuze maken in het stemhokje. De allereerste keer is komende 6 april, wanneer we wel meteen de minste keus hebben qua keuzevakjes op het stemformulier. Dan kun je alleen kiezen uit de twee opties, voor of tegen. Het praktische voordeel is dat je niet een mega formaat stembiljet hoeft uit te vouwen, waarna je opzoek moet gaan naar het vakje dat je wilt gaan inkleuren en daarna je vouwkwaliteiten mag gebruiken om het geheel weer netjes terug te vouwen, zodat het in de stembus past. Het nadeel is wel dat de keuze beperkt is tot 2 mogelijkheden, tenminste als je niet voor de ‘blanco’ optie gaat. Zelf vind ik het maagdelijk houden van een stembiljet hetzelfde als een tegoedbon die net één dag is verlopen of een voetballer die mist voor open doel. Het stemformulier daarentegen vol kliederen is wat mij betreft geen probleem, maar doe het dan wel op een artistiek verantwoorde manier, zodat het stemformulier toch nog een bepaald ‘nut’ heeft gehad, ondanks het feit dat het ongeldig zal worden verklaard.

Misschien is het een idee om voor toekomstige raadplegingen meer opties op het stembiljet te zetten door het gebruik van de zogenaamde ‘Likertschaal’. Dan hebben de stemgerechtigde een meer gedetailleerde keus, met opties zoals: helemaal mee eens / mee eens / enigszins mee eens / neutraal / enigszins mee oneens / mee oneens / helemaal oneens. Dan bestaat altijd de mogelijkheid om voor of tegen de stemmen, maar twijfelaars die kunnen toch een keuze maken en het stempotlood gebruiken. De extra opties kunnen worden gebruikt als afronding van de einduitslag.

Wanneer we het andersom gaan bekijken zou je net zoals bij onze zuiderburen twee stemmen kunnen uitbrengen, eentje op een partij en een tweede stem op een kandidaat. Echter mijn idee is om, bijvoorbeeld bij de 2e Kamer of gemeenteraadsverkiezingen, naast een stem op een kandidaat van de kieslijst ook een tegenstem te kunnen geven op een partij die je liever niet wil terugzien in de politiek. Alle tegenstemmen kunnen dan worden gebruikt bij de coalitie onderhandelingen. In deze situatie is er ook maar één (rood) stempotlood nodig, er zijn dus geen extra investeringen nodig, alleen komt er bij de naam van de partij een (anti)kiesvakje te staan.

Als laatste wil ik dit eerste deel van deze serie afsluiten met de vraag waarom het kiesvakje een vierkant is waarin je een rondje dient in te kleuren. Het is niet voor iedereen weggelegd om netjes tussen de lijntjes te kleuren, dus ik snap dat er een flinke zwarte marge is gecreëerd, dat ook meteen een goed contrast met zich meebrengt ten opzichte van het stemformulier. Naast het onderzoek om het stemformulier kleurrijker te maken kan meteen een (lokale)designer aan de slag om de gebruikte vormen te moderniseren en het stemformulier daarmee een aantrekkelijker ‘uiterlijk’ te geven.

In deel 2 zal ik verder ‘borduren’ op alles wat zich afspeelt in de stembureaus of liever gezegd stemlokaal.

Peter Tops
Fractiemedewerker BBL

ps. Het bordje met daarop de tekst “Potlood niet bevochtigen” heb ik de laatste jaren amper gezien in het stembureau. Ik moet er zelf niet aandenken om dit te doen of het moet ergens op je persoonlijke bucket-list staan, maar dat lijkt me sterk. Wanneer je op 6 april zo’n bordje tegenkomt, om vooral niet aan het stempotlood te likken, maak er dan een foto van en stuur die door. De origineelste inzender ontvangt het enige echte ‘BBL stempotlood’.

Leave a Comment